spotkanie autorskie wokół książki Trwoga Powietrzna. Ukraińscy artyści i instytucje kultury w czasie wojny
autorzy: Tomasz Ferenc, Marek Domański
niedziela, 22 marca, godz. 17:00
Książka opiera się na materiale badawczym uzyskanym w czasie pięciu wyjazdów do Ukrainy. Pierwszy z nich odbył się latem 2022 roku, kilka miesięcy po rosyjskim ataku, a ostatni w lutym 2025. W tym czasie autor przeprowadzał wywiady z artystami oraz wizytował instytucje kultury w Lwowie, Kijowie i Odessie. Książka łączy perspektywę biograficzną, realizowaną w nurcie zaproponowanym przez Fritza Schütze oraz analizę instytucjonalną. Wykorzystano w niej, jako ramę teoretyczną, koncepcję Światów Życia i Światów Śmierci Valerie Malhotry Benzt i Jamesa Marlatta oraz teorię hiperobiektów Timothy Mortona.
Na materiał empiryczny składa się 34 wywiadów, z których kilka powtórzono w rocznym lub w dwuletnim odstępie czasu. W książce podjęto próbę rekonstrukcji kolejnych etapów doświadczania wojny, począwszy od okresu poprzedzającego jej pełnoskalowy wymiar, poprzez pierwsze reakcje i podejmowane działania, opisano fenomen masowego zaangażowania w wolontariat, procesy adaptacji do nowej rzeczywistości wojennej. Książka ukazuje funkcjonowanie instytucji kultury w czasie trwania konfliktu oraz rekonstruuje strategie działań artystycznych podejmowanych przez twórców. Zwrócono w niej uwagę, na zmiany zachodzące z każdym kolejnym rokiem wojny, na destrukcyjny wpływ przedłużającej się sytuacji kryzysowej, na poczucie wyczerpanie z jednej strony, z drugiej na ogromną odporność i wytrwałość ukraińskich elit.
TOMASZ FERENC, pracownik Katedry Socjologii Sztuki w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Łódzkiego. Badawczo interesuje się antropologią i socjologią wizualną, studiami nad procesami migracyjnymi oraz biograficznie zorientowaną socjologią sztuki. Autor, współautor i redaktor wielu książek, w tym: Artysta jako Obcy. Socjologiczne studium polskich artystów na emigracji (2012), współredaktor tomu Pomniki wojenne. Formy, miejsca, pamięć (2015), redaktor tomu Fotografia i szaleństwo (2017),współautor książek Borderlands. Tensions on the External Borders of the European Union (2019, z Markiem Domańskim), Zapisy pamięci. Historie Zofii Rydet (2020, z Karolem Jóźwiakiem i Andrzejem Różycki), Moralności a doznanie. Uwagi o estetycznym i pozaestetycznym doświadczaniu sztuki (2023, z Kamilą Biały i Dagną Kidoń). Redaktor graficzny czasopisma Władza Sądzenia, przewodniczący rady naukowej serii Socjologia grup artystycznych, wydawanej przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego od 2023 roku.
Marek Domański – nauczyciel akademicki, fotograf, kurator i artysta uprawiający fotografię oraz związane z nią działania wizualne. Absolwent Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Łodzi, obecnie Akademia Sztuk Pięknych im Władysława Strzemińskiego w Łodzi, gdzie prowadzi Pracownię Obrazowania Fotograficznego w Instytucie Fotografii i Multimediów na Wydziale Sztuk Pięknych. Autor i współautor kilku monografii oraz innych publikacji dotyczących zarówno zagadnień technicznych, teoretycznych jak i historycznych, wpisujących się w wielowątkową narrację dotyczącą postfotograficznej kondycji współczesnej fotografii. Kurator wielu wystaw i organizator projektów badawczych, oraz dokumentalnych. Swoją różnorodną twórczość w dziedzinie fotografii prezentował na wielu wystawach indywidualnych i zbiorowych w kraju i zagranicą.
